Habang palapit na sa huling yugto ng usapan tungkol sa mutual tariff reduction ng Taiwan at U.S., nagpasabog ng kontrobersiya si U.S. Commerce Secretary Howard Lutnick noong Setyembre 28 matapos ihayag ang ideya ng “Taiwan-U.S. chip manufacturing 50-50”. Muling uminit ang diskurso sa ekonomikong tunggalian ng dalawang bansa.
Sa isang pahayag noong Oktubre 1, binigyang-diin ng Executive Yuan na ito ay isang panukala lamang ng panig ng U.S. at hindi kailanman nangako ang Taiwan. Kapwa mga mambabatas mula sa magkaibang partido ang nanawagan na ang pokus ay dapat manatili sa pagbawas ng taripa at pag-iwas sa dobleng pagpataw ng Most-Favored-Nation (MFN) rate.
Ang delegasyon ng Taiwan, pinamunuan nina Deputy Premier Cheng Li-chun at Chief Trade Negotiator Yang Chen-ni, ay katatapos lamang ng ikalimang round ng face-to-face consultations sa Washington D.C. noong katapusan ng Setyembre, at bumalik sa bansa ngayong madaling-araw.
Sa kanyang panayam sa Taoyuan International Airport, nilinaw ni Cheng na wala umanong naging talakayan hinggil sa chip 50-50 scheme:
“Ito ay ideya ng U.S. Wala tayong ipinangako at hindi rin natin ito tatanggapin. Huwag kayong mag-alala; hindi ito bahagi ng usapan,” sabi ni Cheng.
Sa kabilang banda, sa isang panayam ng banyagang media noong Setyembre 28, sinabi ni Lutnick na malapit nang lagdaan ang bagong kasunduan sa kalakalan at iginiit na ang produksyon ng semiconductor ay dapat hatiin ng pantay. Giit niya, tanging kapag sapat ang produksyon sa loob ng U.S. maipagtatanggol ang Taiwan.
Muling itinanggi ng Taiwan’s Office of Trade Negotiations ang ganitong mungkahi, at sinabi na ang pokus ng kasalukuyang talakayan ay nasa pagbaba ng taripa at pagpapanatili ng supply chain cooperation, hindi sa paghahati ng produksiyon ng chip.
Mga reaksyon mula sa mambabatas:
Wu Szu-yao (DPP) – Binigyang-diin na ang lakas ng semiconductor supply chain ng Taiwan ay may pandaigdigang halaga at dapat hayaan ang negosyador na makuha ang pinakamalaking benepisyo para sa bansa.
Ko Chih-en (KMT) – Mariing tinutulan ang ideya ng chip 50-50, aniya, “Lubhang hindi patas ito para sa TSMC at sa ating teknolohikal na pag-unlad. Hindi dapat ipagpalit ng Taiwan ang sobrang malaking konsesyon para lamang sa mas mababang taripa.”
Dagdag pa ng Office of Trade Negotiations, patuloy ang malalim na diskusyon hinggil sa tariff reduction sa ilalim ng Section 232 at iba pang benepisyo. Giit ng pamahalaan: mananatili itong nakatuon sa pambansang interes at hindi basta-basta gagawa ng kompromiso hanggang may malinaw na kasunduan bago pirmahan ang Taiwan-U.S. Trade Agreement.