Sa gitna ng matinding pagtaas ng pandaigdigang presyo ng langis, muling lumitaw sa Pilipinas ang panawagang isaalang-alang ang magkasanib na pagpapaunlad ng yamang langis at gas sa South China Sea kasama ang China. Sinabi ng Department of Foreign Affairs ng Pilipinas noong ika-12 na anumang posibleng kasunduan para muling buhayin ang energy cooperation sa ibang bansa ay dapat nakabatay sa prinsipyong hindi malalabag ang soberanya ng Pilipinas at ang kaugnay nitong mga karapatan.

Mula nang sumiklab sa katapusan ng Pebrero ang armadong sigalot na kinasasangkutan ng Estados Unidos, Israel, at Iran, mabilis na tumaas ang presyo ng langis sa loob ng Pilipinas. Sa ganitong konteksto, naglabas kamakailan ng isang white paper ang ilang retiradong diplomat na muling nagmungkahi ng joint development ng oil at gas resources sa Reed Bank sa South China Sea, na nagpasiklab ng panibagong debate sa publiko.

Matatagpuan ang Reed Bank sa loob ng 200 nautical mile exclusive economic zone o EEZ ng Pilipinas, bagaman inaangkin din ito ng China bilang saklaw ng sarili nitong soberanya. Ayon sa white paper, na sumipi sa pagtataya ng United States Geological Survey, tinatayang may reserbang 11 bilyong bariles ng langis at 190 trilyong cubic feet ng natural gas sa Reed Bank at sa mga karagatang nakapaligid dito.

Sa inilabas na pahayag ngayong araw, muling iginiit ng Department of Foreign Affairs ng Pilipinas na taglay ng bansa ang sovereign rights o mga karapatang soberano sa mga likas na yaman na nasa loob ng EEZ at continental shelf nito.

Bilang tugon sa mga pangamba ng publiko hinggil sa posibilidad na muling buksan ang negosasyon sa oil at gas cooperation sa pagitan ng Pilipinas at China, binigyang-diin ng DFA na anumang desisyon kaugnay nito ay gagawin nang ganap na naaayon sa Konstitusyon ng Pilipinas, sa mga lokal na batas, at sa mga umiiral na judicial precedent, at sa ilalim ng buong paggamit ng pambansang soberanya.

Ipinaliwanag din ng DFA na sa harap ng kawalang katiyakan sa pandaigdigang sitwasyon sa enerhiya at dahil pumasok na ang Pilipinas sa tinatawag na national energy emergency state, binigyang-diin ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. ang pangangailangang suriin ang lahat ng legal at praktikal na opsyon upang matiyak ang seguridad sa enerhiya ng bansa.

Ayon pa sa pahayag, iniutos ni Marcos na panatilihing bukas ang mga linya ng komunikasyon sa China at gamitin ang diplomatikong mga paraan sa pakikipag-ugnayan, kabilang na ang mga usaping may kaugnayan sa enerhiya. Dahil dito, sinabi ng DFA na patuloy itong makikipag-ugnayan sa iba pang sangay ng pamahalaan, ngunit titiyakin na ang anumang magiging kaayusan sa oil at gas cooperation ay mananatiling nakabatay sa prinsipyong nangingibabaw ang soberanya ng Pilipinas.

Nagkaroon na rin noon ng pagtatangka ang Pilipinas at China na maglatag ng balangkas para sa magkasanib na pagpapaunlad ng oil at gas sa South China Sea. Noong 2018, lumagda si dating Pangulong Rodrigo Duterte at ang China sa isang memorandum upang bumuo ng framework para sa joint exploration ng oil at gas sa Reed Bank.

Noong panahong iyon, nais ni Duterte na ang hatian sa mga yamang makukuha mula sa joint development ay dalawang-katlo para sa Pilipinas at isang-katlo para sa China. Gayunman, dahil sa hindi pagkakasundo ng dalawang panig hinggil sa saklaw ng soberanya sa lugar ng eksplorasyon, at dahil na rin sa posibilidad na kwestiyunin sa ilalim ng Konstitusyon ang joint exploration sa South China Sea, tuluyan niyang itinigil ang naturang plano bago siya bumaba sa puwesto.