Naghain ang mga caucus ng Kuomintang at Taiwan People’s Party ng panukalang impeachment laban kay Pangulong Lai Ching-te, at nagsagawa ngayong araw ang Legislative Yuan ng pagdinig sa plenary committee. Ipinaliwanag ng mga inimbitahang iskolar at eksperto ang mga dahilan ng paghahain ng impeachment laban kay Lai, at sinabi nilang nakararanas ngayon ang sistemang konstitusyonal ng pinakamalalang pagkaparalisa sa kasaysayan. Anila, maliban kung muling maisasaayos ang sistema, patuloy na hihina ang kapangyarihan ng lehislatura at malalagay sa panganib ang balanse ng paghihiwalay ng limang sangay ng kapangyarihan. Dahil dito, sinabi nilang may legal na batayan at alinsunod sa Konstitusyon ang impeachment laban kay Pangulong Lai, at ito na ang huling hakbang na wala nang ibang mapagpipilian.

Hindi nasisiyahan ang mga mambabatas ng Kuomintang at Taiwan People’s Party sa hindi paglagda at hindi pagpapatupad ng Executive Yuan sa Fiscal Allocation Act, at kinukuwestiyon din nila si Pangulong Lai dahil umano sa paglabag sa Konstitusyon at pagpapabaya sa tungkulin, kaya naghain sila ng panukalang impeachment laban sa kanya. Nagsagawa noong ika-27 ang Legislative Yuan ng pagdinig ng plenary committee ukol sa “panukalang impeachment laban sa pangulo.” Hindi nagtalaga ang Democratic Progressive Party caucus ng mga iskolar na magsasalita at hindi rin ito dumalo sa pagdinig.

Sinabi ni Lin Teng-yao, retiradong propesor mula sa Department of Law at Graduate Institute of Law ng Tunghai University na inirekomenda ng Kuomintang caucus, na hindi inilathala ni Pangulong Lai ayon sa Konstitusyon ang amyenda sa Fiscal Allocation Act. Aniya, malinaw itong paglabag sa tungkulin ng katapatan sa Konstitusyon at pagtalikod sa walong pangunahing diwa ng Saligang Batas, kabilang ang diwa ng demokratikong republika na “mula sa mamamayan, pinamumunuan ng mamamayan, at para sa mamamayan,” gayundin ang paghihiwalay ng kapangyarihan, majority rule, responsableng pulitika, at pamamahalang alinsunod sa batas.

Sinabi naman ni Chang Kuei-mei, associate professor sa College of Law ng Kainan University na inirekomenda rin ng Kuomintang caucus, na ayon sa mga karagdagang artikulo ng Konstitusyon, kung tatanggihan ng Legislative Yuan ang motion for reconsideration na inihain ng Executive Yuan, dapat agad tanggapin ng premier ang pasya. Idinagdag niya na ayon sa Artikulo 72 ng Konstitusyon, dapat ilathala ng pangulo ang isang panukalang batas sa loob ng 10 araw matapos itong matanggap. Aniya, hindi sinunod ito kapwa ng pangulo at ng premier, kaya ang sistemang konstitusyonal ay nakaranas ng pinakamatinding pagkaparalisa sa kasaysayan. Maliban umano kung muling maibalik sa ayos ang sistema, patuloy na mahihina ang lehislatura at mawawala ang balanse sa limang sangay ng kapangyarihan, kaya ang impeachment laban kay Pangulong Lai ay may batayan sa batas at alinsunod sa Konstitusyon. Sinabi niya, “Ngayon ay nakikita natin ang isang napakalakas na kapangyarihang ehekutibo, isang mahinang lehislatura, at isang hudikaturang pumapasok sa pulitika. Paano pa tayo magpapatuloy sa ganitong sistema? Kaya ang impeachment ngayon ay may legal na batayan, ito na ang huli naming hakbang na wala nang ibang mapagpipilian, alinsunod ito sa Konstitusyon, at tapat ito sa budhi ng sistemang konstitusyonal.”

Samantala, si Yang Chia-fa, founder ng Climate Pioneers Alliance na inirekomenda ng Taiwan People’s Party caucus, ay tumuon naman sa usapin ng energy policy. Sinabi niya na ang maling patakaran sa enerhiya ay mas nakakatakot pa kaysa korapsyon, at ang energy policy ang pundasyon ng pananatiling buhay ng isang bansa. Aniya, pabago-bago ang tindig ni Pangulong Lai sa polisiya sa kuryente, kaya nalilito ang mga implementing agencies at ang publiko.

Sa kanyang pagsasalita, sinabi ni Kuomintang Legislator Lo Chih-chiang na bobotohan ang impeachment case laban kay Pangulong Lai sa Mayo 19. Bagaman alam niyang hindi ito papasa, sinabi niyang kailangan pa rin nilang panagutan ito sa harap ng kasaysayan at mag-iwan ng rekord.

Ayon sa mga karagdagang artikulo ng Konstitusyon, ang panukalang impeachment laban sa pangulo o bise presidente sa Legislative Yuan ay kailangang ihain ng hindi bababa sa kalahati ng lahat ng mambabatas at aprubahan ng mahigit dalawang-katlo ng kabuuang bilang. Ibig sabihin, kailangan ng 76 boto pabor upang maipadala ang kaso sa mga mahistrado ng Judicial Yuan para sa pagdinig. Sa kasalukuyan, 62 puwesto lamang ang hawak ng oposisyon.