ในไต้หวัน กิ่งไม้และท่อนไม้จากการตัดแต่งต้นไม้ริมถนนจำนวนมากมักถูกทิ้งหรือเผาทำลาย กลายเป็นแหล่งปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์และมลพิษซ้ำเติมสิ่งแวดล้อม อย่างไรก็ตาม จางเจียเจ๋อ (張嘉哲) หนึ่งในผู้ที่มองเห็นคุณค่าของไม้เหล่านี้ เขาก่อตั้ง “Timbormosa” หรือ “มู่เต่า” (木島) เพื่อนำไม้เหลือใช้มาฟื้นฟูและแปรรูปเป็นงานสร้างสรรค์และผลิตภัณฑ์แฮนด์เมด พร้อมเปิดเวิร์กช็อป ถ่ายทอดแนวคิดการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า สร้างเศรษฐกิจหมุนเวียน และขับเคลื่อนความยั่งยืนอย่างเป็นรูปธรรม

จางเจียเจ๋อ เล่าว่า ตอนเด็กเขาซน ไม่ชอบเรียน แต่ชอบลองทำสิ่งใหม่ ๆ เช่น ตอนประถมปีที่ 2 เขาเคยเก็บกิ่งไม้จากโรงเรียนมาแกะสลักด้วยมีด จนค้นพบความสนุกของการสร้างสรรค์ และเลือกเรียนต่อสายป่าไม้ในระดับมัธยมปลาย และเมื่อเรียนลึกขึ้น เขาได้รู้จักการจำแนกและแปรรูปไม้ พร้อมตั้งคำถามว่า “กิ่งไม้ที่เคยเก็บมา สุดท้ายหายไปไหน?” จนพบว่าเศษไม้เหล่านี้มักถูกเผาทำลาย ซึ่งก่อให้เกิด “การปล่อยคาร์บอนแฝง” ขัดแย้งกับเป้าหมายของการปลูกต้นไม้เพื่อกักเก็บคาร์บอนอย่างสิ้นเชิง

        เพื่อให้กิ่งไม้เหลือทิ้งกลับมาใช้ประโยชน์ได้ จางเจียเจ๋อจึงเปลี่ยนจากการสังเกตสู่การลงมือทำ เขากล่าวว่า “เตาเผาขยะในไทจงแห่งเดียวมีเศษไม้ราว 17,000 ตันต่อปี เราจะเปลี่ยนมันให้กลับมาใช้ใหม่ได้ไหม” โดยช่วงปี 2 ในมหาวิทยาลัย เขาร่วมกับอู๋ซินหรง (吳欣容) พัฒนาโครงการ “มู่เต่า” ส่งเข้าประกวด TSMC Youth Dream Program และได้รับคัดเลือก ก่อนต่อยอดก่อตั้ง “木島 Timbormosa” ในปี 2021 เพื่อแปรรูปกิ่งไม้ริมถนนและขับเคลื่อนการใช้ทรัพยากรอย่างยั่งยืน

สำหรับชื่อ Timbormosa มาจาก “Timbor” (ไม้) และ “Formosa” (ไต้หวัน) สื่อถึงแนวคิดว่าไม้ทั้งหมดคือทรัพยากรท้องถิ่นของเกาะไต้หวัน และเป็นโจทย์สิ่งแวดล้อมของพื้นที่โดยตรง และหัวใจของ “木島” คือการสร้างระบบหมุนเวียนจากเศษไม้ริมถนน ซึ่งเกิดจากการตัดแต่งต้นไม้ของรัฐอย่างสม่ำเสมอ ทีมงานจึงขอรับไม้จากหน่วยงานที่รวบรวม เช่น “ธนาคารไม้เหลือใช้” เพื่อนำมาแปรรูปเป็นงานสร้างสรรค์และผลิตภัณฑ์ใหม่อย่างต่อเนื่อง

อีกภารกิจต่อเนื่องของทีม คือ โครงการ “木相計劃” ที่มุ่งรวบรวมและศึกษาชนิดไม้จากต้นไม้ริมถนนทั่วไต้หวัน เพื่อนำไปใช้ให้เหมาะสม โดยดำเนินงาน 3 ด้านหลัก คือ แจกจ่ายไม้ให้ประชาชนใช้ ลดการใช้ไม้ใหม่ แปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์และงานศิลปะ และจัดเวิร์กช็อปเพื่อถ่ายทอดความรู้ โดยเฉพาะให้เด็ก ๆ ซึ่งแนวคิดนี้ช่วยเปลี่ยน “เศษไม้” ให้กลายเป็นทรัพยากร พร้อมปลูกฝังให้สังคมเห็นว่า ไม้เหลือทิ้งยังสามารถมีคุณค่าและชีวิตใหม่ได้อย่างยั่งยืน

      ในอนาคต “木島” วางแผนขยายบทบาทจากผู้สร้างสรรค์งานไม้ ไปสู่การเป็น “ผู้จัดหาวัสดุไม้” โดยนำกิ่งไม้เหลือทิ้งมาแปรรูปเป็นแผ่นไม้เพื่อจำหน่าย รวมถึงพัฒนาไปสู่การผลิตถ่านชีวภาพ (biochar) และเชื้อเพลิงอัดเม็ด เพื่อสร้างระบบหมุนเวียนทรัพยากรที่สมบูรณ์ยิ่งขึ้น และส่งต่อคุณค่าของต้นไม้ริมถนนให้กว้างไกลกว่าเดิม