แมลงวันลาย” หรือ “แมลงทหารดำ” (Black Soldier Fly: BSF) เป็นแมลงที่มีประโยชน์ ไม่เป็นศัตรูพืชและไม่แพร่โรคเหมือนแมลงวันบ้าน ตัวอ่อนสามารถกินเศษอาหารและขยะอินทรีย์ได้รวดเร็ว อีกทั้งยังอุดมด้วยโปรตีนสูง จึงถูกนำไปใช้เป็นวัตถุดิบอาหารสัตว์ เช่น ไก่ ปลา และสุกร รวมถึงช่วยลดจำนวนแมลงวันบ้านได้อีกด้วย

ท่ามกลางปัญหาราคาวัตถุดิบอาหารสัตว์ผันผวนและความต้องการเกษตรยั่งยืน “โปรตีนจากแมลง” กำลังได้รับความสนใจอย่างมาก โดยเฉพาะแมลงวันลายที่เติบโตเร็ว ใช้ทรัพยากรคุ้มค่า และปล่อยคาร์บอนต่ำ จนถูกมองว่าเป็นโปรตีนทางเลือกแห่งอนาคต ล่าสุด สถาบันวิจัยปศุสัตว์ไต้หวัน (Taiwan Livestock Research Institute:TLRI) ภายใต้กระทรวงเกษตรไต้หวัน กำลังศึกษาการใช้ “ผงตัวอ่อนแมลงวันลาย” ในอาหารไก่ เพื่อส่งเสริมปศุสัตว์ยั่งยืนและระบบเกษตรหมุนเวียนของไต้หวัน

        อาหารสัตว์ปีกทั่วไปใช้ข้าวโพดเป็นแหล่งพลังงาน และปลาป่นเป็นแหล่งโปรตีนสำคัญ แต่ปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและการทำประมงเกินขนาด ทำให้ปลาป่นเริ่มขาดแคลนและมีคุณภาพไม่สม่ำเสมอ จึงเกิดความพยายามค้นหาโปรตีนทางเลือกที่ยั่งยืนมากขึ้น

“โปรตีนจากแมลง” จึงได้รับความสนใจอย่างรวดเร็ว โดย องค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ หรือ FAO ระบุว่า การผลิตโปรตีนจากแมลงปล่อยคาร์บอนต่ำกว่าเนื้อวัวและเนื้อไก่อย่างมาก หนึ่งในแมลงที่โดดเด่นที่สุดคือ “แมลงวันลาย” ซึ่งตัวอ่อนมีโปรตีนและไขมันสูง สามารถเปลี่ยนเศษอาหารและวัสดุอินทรีย์ให้เป็นสารอาหารได้อย่างมีประสิทธิภาพ จึงถูกมองว่าเป็นแหล่งโปรตีนแห่งอนาคตสำหรับอาหารสัตว์

งานวิจัยพบว่า ตัวหนอนแมลงวันลายมีโปรตีนหยาบสูงถึง 38.5%–62.7% พร้อมกรดอะมิโน แคลเซียม และฟอสฟอรัสที่ช่วยเสริมการเจริญเติบโตของสัตว์ อย่างไรก็ตาม คุณค่าทางโภชนาการอาจเปลี่ยนแปลงตามอาหารที่ใช้เลี้ยง จึงยังเป็นความท้าทายในการควบคุมคุณภาพให้สม่ำเสมอสำหรับการใช้งานเชิงอุตสาหกรรม

ไต้หวันอนุญาตให้ใช้ “แมลงวันลาย” เป็นวัตถุดิบอาหารสัตว์สำหรับสัตว์บก สัตว์ปีก และสัตว์น้ำ แต่ต้องอยู่ภายใต้กฎเข้มงวดด้านความปลอดภัย โดยต้องผ่านการอบแห้งให้ความชื้นต่ำกว่า 13% และแหล่งอาหารที่ใช้เลี้ยงก็มีผลต่อขอบเขตการใช้งาน หากเลี้ยงด้วยวัตถุดิบจากพืชล้วน จะใช้ได้กับสัตว์ทุกชนิด แต่หากมีวัตถุดิบจากสัตว์ จะใช้ได้เฉพาะสัตว์ปีกและสัตว์น้ำเท่านั้น ส่วนการใช้มูลสัตว์เลี้ยงแมลงถูกห้ามเด็ดขาด

      Taiwan Livestock Research Institute ทดลองผลิต “ผงตัวอ่อนแมลงวันลาย” จากการเลี้ยงด้วยรำข้าวสาลีและกากถั่วเหลือง พบว่ามีปริมาณโปรตีนและกรดอะมิโนสำคัญใกล้เคียงปลาป่น อีกทั้งยังมีไขมันสูง ช่วยเพิ่มพลังงานในอาหารสัตว์ อย่างไรก็ตาม ไคตินในตัวอ่อนอาจส่งผลต่อการย่อย หากใช้ในปริมาณมากเกินไปอาจกระทบการเติบโตของสัตว์ ซึ่งผลการทดลองในไก่พบว่า การใช้ผงตัวอ่อนแมลงวันลายทดแทนปลาป่นบางส่วนหรือทั้งหมด ไม่ส่งผลต่ออัตราการเจริญเติบโตและการรอดชีวิต แต่หากใช้เกิน 10% อาจทำให้กลิ่นและรสชาติเนื้อไก่เปลี่ยน ส่งผลต่อการยอมรับของผู้บริโภค จึงแนะนำให้ใช้ในสัดส่วนไม่เกิน 10% เพื่อรักษาคุณภาพเนื้อสัตว์ พร้อมเพิ่มทางเลือกแหล่งโปรตีนที่ยั่งยืนให้กับอุตสาหกรรมปศุสัตว์