บทสัมภาษณ์พิเศษกับคุณหมอสมชาย โตมรกุล  พูดคุยเรื่องโรคสมาธิสั้นในเด็ก

โรค ADHD ภาษาอังกฤษเรียกว่า attention deficit hyperactive disorder ก็คือเด็กที่มีสมาธิสั้นแล้วก็เด็กที่ไฮเปอร์ วิ่งเต้นตลอดเวลาควบคุมตัวเองไม่ค่อยได้ การที่ให้คํานิยามว่า ADHD มันก็แตกต่างจากในหลายวัฒนธรรม โดยเฉพาะเมืองไทยกับไต้หวันใช้ระบบของอเมริกา ก็คือถ้าเด็กที่มีอาการอย่างนี้อย่างนี้อย่างนี้ ก็ถือว่าจะเป็นเด็กที่มีโรคสมาธิสั้น ก็อาจจะต้องเข้ารับการรักษา แล้วโดยทั่วไปก็อาจจะทั้งใช้ยา ซึ่งด้านฝรั่งเศสหรือด้านยุโรปก็อาจจะไม่ใช้ยามากเหมือนกับระบบของแพทย์อเมริกา แต่ไม่เพียงเฉพาะโรค ADHD โรคต่างๆ ก็เหมือนกัน เพราะฉะนั้นในโลกของเรานี้ก็มีหลายอย่างที่ในการรักษาจะมีทิศทางที่ไม่ค่อยเหมือนกัน

ADHD สาเหตุเกิดจากอะไรไม่มีใครรู้ แต่สมัยก่อนอาจจะคิดว่ากินน้ำตาลมากเกินไปหรือว่าแม่ทานอะไรเข้าไป ดูทีวีมากไปอะไรอย่างเงี้ย แต่จริงๆ ถ้าไปดูในตำราแล้วก็จะบอกว่าไม่รู้ แต่ว่าที่เป็นไปได้มากที่สุดก็คือกรรมพันธุ์ แล้วถ้าพ่อหรือแม่มีก็ลูกก็อาจจะมีสิทธิ์ที่จะเป็น ADHD ได้ เพราะฉะนั้นในตำราจะบอกว่า ที่เห็นชัดที่สุดก็คือ กรรมพันธุ์ ก็คือไอ้สมองส่วนหน้าของเด็กคนที่มีผลเป็นสมองที่ใช้ในการฟังก์ชันในการที่ว่าเราต้องตัดสินใจหรือว่าปฏิบัติอะไรสักอย่างมันเติบโตช้าลงกว่าทั่วไป เพราะฉะนั้น ADHD เด็กพวกนี้จะโตขึ้นช้ากว่าเด็กทั่วไปแล้วตามสถิติ เด็ก ADHD จะมีประมาณ 5-10% ก็คือในห้องห้องเรียนหนึ่งอาจจะมีเด็ก ADHD ประมาณ 2-3 คน

โรค TICS (photo: Neupsy Key)

ADHD กับโรค TICS เหมือนกันไหม?

ทูเร็ตซินโดรมนี่เป็นเป็นโรคอีกแบบนึงนะครับซึ่งไม่เกี่ยวกับ ADHD เลย แต่ว่ามันจะเป็นเขาเรียกว่าภาษาอังกฤษว่า comorbidity คือมันจะเกิดขึ้นพร้อมๆกัน ที่เด็กที่มี ADHD จะเป็นทูเร็ตหรือว่าติกส์ ติกส์กับทูเร็ตเป็นพวกเดียวกัน แต่ว่าที่คุณจะเห็นเด็กบางคนชอบขยี้ตา ขยับตา หรือว่าทำหน้าเบี้ยวๆ ใช่ไหมฮะ เอ่ออาจจะมีการยักไหล่อะไรขึ้นมาอย่างเงี้ย เขาเรียกว่า ติกส์ TICS  ถ้าเกิดคนที่มีติกส์แล้วมีระบบในด้านออกเสียงด้วย คือ vocal เนี่ย vocalization  ก็ถือว่าเป็น Tourette Syndrome ก็คือ Tourette Syndrome ก็คือ ทิกส์ ตามมาด้วย vocal เพราะฉะนั้นเด็กที่เป็น Tourette เนี่ย จะมีอาการแบบว่าจะส่งเสียงแปลกๆ จะทำเสียง เสียงกบ เสียงอ๊บๆๆ หรือว่า เสียงไอ เสียงอะไรอย่างเงี้ยแปลกๆ 

จะรักษาโรคติกส์ยังไง?

ก็ต้องดูว่าอันไหนหนักกว่ากัน คนส่วนใหญ่จะคิดว่าเด็กคนนี้ไฮเปอร์สมองเขาทำงานเร็วเกินไปหรือเปล่าหรือว่าเป็นเด็กที่ไฮเปอร์หรือเปล่าความเข้าใจผิดก็คือจริงๆแล้วเด็ก ADHD เนี่ยสมองก็จะช้ากว่าเด็กทั่วไป เขาจะไม่ไฮเปอร์คือสมองเขาไม่มีเบรก เพราะฉะนั้นยาที่เด็กกินเนี่ยไม่ใช่เด็กทำให้เด็กช้าลง แต่เป็นยากระตุ้นประสาท

เด็กที่มีภาวะ ADHD นี้มักจะมีพฤติกรรมแบบไหน แล้วจะส่งผลต่อชีวิตประจำวันของเด็กอย่างไรบ้าง?

ถ้าเขาไม่สามารถที่จะควบคุมได้ มันจะมีอาการ 3 แบบก็คือ 1 สมาธิสั้น คือเขาไม่สามารถที่จะโฟกัสได้ อาการสมาธิสั้นเนี่ยจะไม่ค่อย อาจจะไม่ชัดเจนมาก อย่างอาจจะนั่งเหม่อลอย หรือว่า เอ่อ อยู่เฉยๆ อาจจะมองไม่เห็น ที่เราเห็นได้ชัดก็อาจจะพวก Hyperactive ก็คือพวกที่ไฮเปอร์วิ่งไปวิ่งมา โดดไปโดดมา เหนือกระเทินได้ชัดมากว่าแล้วก็ทำเสียงอย่าโวยวายอะไรอย่างเงี้ย แล้วก็อันที่ 3 ก็คือ เอ่อ Impulsive ที่ไม่สามารถจะควบคุมอารมณ์ได้ แล้วก็โมโหง่าย ต้องการอะไรต้องเอาเดี๋ยวนั้นเดี๋ยวนี้ รอไม่ได้ 

เด็ก ADHD เนี่ยส่วนมากจะมีความรู้สึกว่าตัวเองล้มเหลว เพราะว่าเขาจะทำผิดตลอดเวลา คือหนึ่งเขา ควบคุมอารมณ์ไม่ได้ แล้วก็สิ่งที่เข ล้มเหลวในชีวิตของเขาเนี่ย ทำให้มันยิ่งแย่กว่า คือสมมุติว่าเด็กเขาสมาธิสั้น เขาจะเรียนไม่เก่ง ก็จะโดนครูว่า โดนพ่อแม่ว่า แล้วเด็กที่ซน เด็กที่ชอบวิ่งไปวิ่งมาจะทำของแตก ทำของเสียหาย แล้วก็ไปที่บ้านไหน ญาติก็ไม่ยอมรับ ไม่อยากให้มาเที่ยว ไม่อยากให้ไปอยู่ด้วย แล้วอาจจะมีการโดน isolation พ่อแม่ของเพื่อนอาจจะไม่ให้มีเพื่อนมาเล่นกับเขา เด็กก็อาจจะรู้สึกว่าน้อยใจ หรือว่ามี ปมด้อย ปกติก็ไม่สามารถควบคุมได้อยู่แล้ว ก็เลยทำให้มันยิ่งหนักขึ้นไปกว่าเดิม แล้วก็เด็กบางคนก็อาจจะป้องกันตัวเองมี defense mechanism ทุกคนเห็นว่าเขาเป็นคนที่แปลกประหลาด แล้วคนทุกคนไม่ยอมรับเขา เขาก็จะว่าเขาต้องการที่จะต้องป้องกันตัวเองมากขึ้น ก็จะมีปัญหาได้

นายแพทย์สมชาย โตมรกุล แพทย์แผนกตรวจสุขภาพ โรงพยาบาล PAOCHIEN HOSPITAL