แม้ปลานวลจันทร์ทะเลจะเลี้ยงได้ตลอดปี แต่เป็นปลาที่ “กลัวหนาว” จึงมีผลผลิตน้อยในฤดูหนาว ราคามักพุ่งก่อนเดือนมิถุนายน แต่ปีนี้สถานการณ์ยิ่งหนัก ไต้ฝุ่นดานาส ทำไฟดับในเขตเพาะเลี้ยงเจียหนาน เครื่องเติมอากาศหยุดทำงาน ปลาตายจำนวนมาก ราคาจึงทะยานไม่หยุด สถิติชี้ชัด พื้นที่เพาะเลี้ยงลดลงต่อเนื่องจากกว่า 10,000 เฮกตาร์ในปี 2016 เหลือเพียง 6,526 เฮกตาร์ในปี 2024 หายไปราว 30% ปัญหานี้จึงไม่ใช่เพียงเหตุการณ์ชั่วคราว แต่คือสัญญาณเตือนอนาคตอุตสาหกรรมเพาะเลี้ยงไต้หวัน

บ่อเลี้ยงปลานวลจันทร์ กุ้งขาว ในเขตชีกู่ กลายเป็นฟาร์มโซลาร์เซลล์

แม้รายงานสรุปประมงประจำปีล่าสุดยังไม่เผยแพร่ แต่ ศ.ฉินจงเสี่ยน (秦宗顯) แห่งภาควิชาวิทยาศาสตร์ชีวภาพทางน้ำ มหาวิทยาลัยเจียอี้ ประเมินว่า ปี 2025 อาจลดลงอีกกว่า 200 เฮกตาร์ แสดงให้เห็นว่าการหดตัวของพื้นที่เพาะเลี้ยงยังไม่ถึงจุดต่ำสุด ศ.ฉิน อธิบายว่า สาเหตุสำคัญของการหดตัวนี้ นอกจากปัญหาคนรุ่นใหม่ในหมู่บ้านประมงอพยพออกไปและขาดผู้สืบทอดอาชีพแล้ว ปัจจัยหลักคือ โครงการ “ประสานพลังประมง–พลังงานแสงอาทิตย์” (Fishery and electricity symbiosis漁電共生) ที่ขยายตัวอย่างรวดเร็วในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา บ่อปลานวลจันทร์ขนาดใหญ่จำนวนมากถูกแทนที่ด้วยการติดตั้งแผงโซลาร์เซลล์ ซึ่งในช่วงก่อสร้างอย่างน้อย 2 ปีไม่สามารถเพาะเลี้ยงได้เลย และแม้จะกลับมาเลี้ยงภายหลัง ก็ไม่ได้ยึด “การประมง” เป็นศูนย์กลางอีกต่อไป ทำให้เกษตรกรจำนวนมากเร่งถอนตัวจากอาชีพ

อาชีพขอดเกล็ดปลานวลจันทร์ สร้างรายได้ให้กับครอบครัวชาวประมง

ทั้งนี้ ตั้งแต่ปี 2017 รัฐบาลเริ่มผลักดันโครงการ “ประสานพลังประมง–พลังงานแสงอาทิตย์” ทำให้บริษัทพลังงานเริ่มออกล่าแผ่นดินทั่วประเทศเพื่อสร้างโซลาร์ฟาร์ม ซึ่งตาม “สมุดปกขาวอุตสาหกรรมเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ” ที่สภาการเกษตรประกาศในปี 2021 ตั้งเป้าให้มีการติดตั้งระบบโซลาร์เซลล์แบบยกพื้น (ground-mounted) ขนาด 4 กิกะวัตต์ ภายในปี 2025 ซึ่งต้องใช้พื้นที่ราว 10,000 เฮกตาร์ หรือ หนึ่งในสี่ของบ่อเพาะเลี้ยงทั่วประเทศ อย่างไรก็ตาม กระทรวงเศรษฐกิจและรัฐบาลท้องถิ่นยังคง “เร่งเพิ่ม” โควตา จนขนาดพื้นที่รวมของโครงการ “ประสานประมง–พลังงาน” พุ่งถึง 20,905 เฮกตาร์ ซึ่งเท่ากับครึ่งหนึ่งของพื้นที่เพาะเลี้ยงทั่วประเทศ

ในบรรดาพื้นที่กว่า 2 หมื่นเฮกตาร์นั้น ตั้งอยู่ในเมืองเจียอี้, ไถหนาน และเกาสง ครองสัดส่วนสูงสุดกว่า 13,654 เฮกตาร์ ซึ่งทั้งหมดคือ “ฐานหลักของอุตสาหกรรมปลานวลจันทร์ทะเลของไต้หวัน” การรุกคืบของพลังงานแสงอาทิตย์จึงส่งผลกระทบโดยตรงและรุนแรงต่ออุตสาหกรรมนี้ แม้นโยบาย “ประสานพลังประมง–พลังงาน” จะชูแนวคิดว่า “เลี้ยงปลาไปด้วย ผลิตไฟฟ้าไปด้วย” แต่รายงานตรวจสอบพบว่า กว่า 70% ของโครงการที่ก่อสร้างแล้วทั่วประเทศ ไม่มีการเพาะเลี้ยงจริง และบ่อที่อยู่ระหว่างก่อสร้างก็ต้อง “หยุดเลี้ยงชั่วคราว” เช่นกัน ส่งผลให้พื้นที่เพาะเลี้ยงปลานวลจันทร์ทะเลหายไปอย่างมหาศาล