Nằm trong khuôn khổ các hoạt động của “Ngày Thơ Đài Loan 14/3 lần thứ 3” và “Liên hoan Văn Thơ Việt Nam - Đài Loan” năm 2025, vào chiều ngày 14/3 vừa qua, tại thành phố Đài Nam đã diễn ra lễ khánh thành Bảo tàng Văn học Việt - Đài. Đây có thể được xem như là một trung tâm giao lưu văn học chuyên sâu đầu tiên tại Đài Loan dành cho các nhà văn, nhà thơ nổi tiếng của Việt Nam và Đài Loan. Lễ khánh thành có sự tham dự của các nhà văn, nhà thơ, nhà thư pháp của Đài Loan, đông đảo người dân yêu thích thơ ca. Đặc biệt, lễ khánh thành Bảo tàng Văn học Việt - Đài còn rất vinh dự khi được đón tiếp các nhà văn, nhà thơ kỳ cựu của nền văn học Việt Nam đã đích thân đáp chuyến bay đến Đài Loan để tham sự một sự kiện có giá trị ý nghĩa quan trọng trong việc kết nối giao lưu văn hóa giữa Việt Nam và Đài Loan.  

“Ngày Thơ Đài Loan 14/3 lần thứ 3 năm 2025” và “Liên hoan Văn Thơ Việt Nam - Đài Loan” được phối hợp tổ chức bởi các đơn vị bao gồm: Trung tâm Trắc nghiệm Ngôn ngữ Đài Loan - Đại học Quốc gia Thành Công, Trung tâm Nghiên cứu Việt Nam - Đại học Quốc gia Thành Công, Hội Bút văn Đài Loan, Hiệp hội Văn hóa Việt - Đài, Quỹ Phát triển tiếng Đài Loan, Hiệp hội chữ La - tinh Đài Loan, Lớp Sư phạm tiếng Đài - Khoa Văn học Đài Loan - Đại học Quốc gia Thành Công. Đơn vị hỗ trợ tổ chức là Quỹ Giao lưu Đài Loan - châu Á, Quỹ Văn hóa nghệ thuật quốc gia Đài Loan.

Sau chương trình giao lưu vào buổi sáng ngày 14/3 với các nội dung như: khai mạc “Ngày Thơ Đài Loan 14/3 lần thứ 3 năm 2025” và “Liên hoan Văn Thơ Việt Nam - Đài Loan”, đón tiếp các vị khách quý, lễ trao giải cuộc thi sáng tác thơ bằng tiếng Đài, lễ trao tặng bằng khen của Tổng thống cho nhà thơ Lâm Tông Nguyên (Đài Loan), lễ ra mắt tiểu thuyết “Mình và Họ” của nhà văn Nguyễn Bình Phương (Việt Nam), v.v., vào lúc 14:30 đã diễn ra lễ khánh thành Bảo tàng Văn học Việt - Đài. Sau tiết mục văn nghệ mở màn đến từ Hội Sinh viên Việt Nam của Trường Đại học Quốc gia Thành Công, đại diện ban tổ chức cùng với các nhà văn, nhà thơ của Việt Nam và Đài Loan đã tham dự nghi thức khánh thành và cùng nhau kéo tấm vải đỏ phủ trên bảng hiệu của bảo tàng xuống, đánh dấu một cột mốc mới trên chặng đường giao lưu văn học giữa Việt Nam và Đài Loan trong suốt một thập kỷ qua.  

Các vị khách mời chuẩn bị kéo tấm vải đỏ khánh thành Bảo tàng Văn học Việt - Đài. (Ảnh: Ban Việt Ngữ - Rti)

Bảo tàng Văn học Việt - Đài tọa lạc tại số 32, ngõ 147, đường Xiaodong, khu phía Bắc của thành phố Đài Nam, do Quỹ Phát triển tiếng Đài Loan và Hiệp hội Văn hóa Việt - Đài cùng quản lý và vận hành. Bảo tàng chủ yếu sưu tập, lưu trữ và giới thiệu các tác tác phẩm văn học bằng tiếng Đài và tiếng Việt. Nói về sự ra đời và hình thành của bảo tàng, không thể không nhắc đến những đóng góp to lớn của Giáo sư Tưởng Vi Văn, hiện đang giảng dạy tại Khoa Văn học Đài Loan và đồng thời là Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Việt Nam của Trường Đại học Quốc gia Thành Công. Rất nhiều người đã không khỏi ngỡ ngàng khi biết được rằng, Bảo tàng Văn học Việt - Đài vốn dĩ là căn nhà riêng của gia đình Giáo sư Tưởng Vi Văn. Trong quá trình thành lập bảo tàng, do còn gặp nhiều khó khăn trong vấn đề kinh phí và cơ sở vật chất, nên Giáo sư Tưởng Vi Văn đã thuyết phục gia đình chuyển sang sinh sống tại một ngôi nhà khác, để nhường lại căn nhà năm tầng làm không gian trưng bày của bảo tàng.

Chia sẻ về ý tưởng thành lập Bảo tàng Văn học Việt - Đài, Giáo sư Tưởng Vi Văn cho biết: “Tôi đã có ý định thành lập Bảo tàng Văn học Việt - Đài từ lâu lắm rồi, từ khi tôi lần đầu tiên đến Việt Nam, cách đây cũng khoảng 30 năm, khi đó tôi vẫn còn là một sinh viên. Khi sang Việt Nam, tôi thấy là người Đài Loan không biết nhiều về Việt Nam, và ngược lại thì người Việt Nam cũng không biết nhiều về Đài Loan. Công việc của tôi tập trung vào nghiên cứu và so sánh giữa Đài Loan và Việt Nam, cũng hy vọng có thể thúc đẩy sự giao lưu văn hóa nghệ thuật giữa hai quốc gia. Nên tôi luôn luôn mong muốn, sau này nên có một địa điểm nào đó làm nơi giao lưu, trao đổi giữa hai bên. Nhưng mãi cho đến năm nay thì mới có khả năng để thành lập bảo tàng này.”

Giáo sư Tưởng Vi Văn chia sẻ, ông đã có ý định thành lập Bảo tàng Văn học Việt - Đài từ khi lần đầu tiên đặt chân đến Việt Nam cách đây 30 năm. (Ảnh: Ban Việt Ngữ - Rti)

Còn về lý do thành lập Bảo tàng Văn học Việt - Đài, Giáo sư Tưởng Vi Văn cũng cho biết: “Mục đích chính của việc thành lập bảo tàng là để thúc đẩy giao lưu văn học giữa Đài Loan và Việt Nam. Mặc dù hiện nay, hai quốc gia đều đã tăng cường mở rộng hợp tác và giao lưu, nhưng chủ yếu là trong lĩnh vực kinh tế và văn hóa, còn về lĩnh vực văn học thì vẫn rất ít. Chủ yếu là do không có nhiều người Đài Loan hiểu được tiếng Việt, nên không biết về văn học của Việt Nam. Cho nên, với việc thành lập Bảo tàng Văn học Việt - Đài, hy vọng có thể truyền bá các tác phẩm văn học bằng tiếng Việt và tiếng Đài đến với đông đảo người dân, từ đó góp phần thúc đẩy hơn nữa sự giao lưu văn hóa nghệ thuật giữa Đài Loan và Việt Nam.”

Ông Tiêu Tân Hoàng, Chủ tịch Quỹ Giao lưu Đài Loan - châu Á (thứ 4 từ trái qua) chụp ảnh lưu niệm cùng các nhà văn, nhà thơ Việt Nam. (Ảnh: Ban Việt Ngữ - Rti)

Giáo sư Tưởng Vi Văn cũng cho biết thêm, hiện tại Bảo tàng Văn học Việt - Đài đang trưng bày khoảng 10.000 cuốn sách bằng tiếng Việt và khoảng 30.000 cuốn sách bằng tiếng Đài. Sau này, Bảo tàng Văn học Việt - Đài cũng sẽ có một phần chức năng giống như các thư viện, người dân có thể đến đây đọc hoặc mượn những cuốn sách văn học bằng tiếng Việt và tiếng Đài. Ngoài ra, đây cũng sẽ là một điểm hẹn văn hóa để tổ chức các buổi giao lưu văn học, mời các tác giả của Đài Loan hoặc Việt Nam đến giao lưu và chia sẻ với công chúng, những người quan tâm và yêu thích các tác phẩm văn học được viết bằng tiếng Việt hoặc tiếng Đài. Bên cạnh đó, bảo tàng cũng sẽ là nơi tổ chức một số lớp học tiếng Đài hoặc tiếng Việt, cũng như tổ chức các buổi triển lãm, giống như hiện nay, trong bảo tàng đang có trưng bày một số bức tranh do chính các họa sĩ của Việt Nam vẽ về những đề tài có liên quan đến Việt Nam và Đài Loan. Thông qua những hoạt động như vậy, hy vọng có thể giúp cho người dân của hai quốc gia sau khi đến với bảo tàng sẽ có thêm nhiều sự hiểu biết về nhau. Hiện tại, bảo tàng sẽ mở cửa tham quan miễn phí, nhưng do thiếu nhân lực, nên người dân sẽ phải liên lạc trước với ban quản lý để đặt lịch hẹn tới tham quan.

Trong số các tác giả của Việt Nam đến tham dự “Ngày Thơ Đài Loan 14/3 lần thứ 3” và “Liên hoan Văn Thơ Việt Nam - Đài Loan” năm 2025, có nhà văn, nhà thơ Trần Nhuận Minh, hiện ông là Uỷ viên Hội đồng Thơ, Phó trưởng ban công tác nhà văn khu vực phía Bắc của Hội Nhà văn Việt Nam. Chia sẻ cảm nghĩ sau khi dự lễ khánh thành Bảo tàng Văn học Việt - Đài, ông cho biết: “Đây là lần thứ ba tôi đến Đài Loan. Tham dự Ngày Thơ Đài Loan lần này và dự lễ khánh thành Bảo tàng Văn học Việt - Đài đã cho tôi thêm ý nghĩa để nhận thức ra một điều hết sức hệ trọng, đó là sự bừng thức của một giá trị mới, của một ý thức mới, nhằm tôn vinh và phát triển sự bền vững của Đài Loan, từ bản sắc, tinh thần và văn hóa, để bộc lộ không chỉ trước nhân dân Đài Loan, không chỉ trước nhân dân Việt Nam - quốc gia rất gần với Đài Loan, mà là thể hiện trước toàn thế giới về sự tồn tại của một vùng đảo với nền văn hóa, kinh tế rất phát triển, đặc biệt là về khoa học kỹ thuật, những giá trị quan trọng này đã giúp Đài Loan ngày càng được bạn bè quốc tế chú ý đến nhiều hơn. Đây là một cố gắng của các bạn Đài Loan, nhưng tôi muốn ghi nhận công lao của Giáo sư - Tiến sĩ Tưởng Vi Văn, một người dường như không biết mệt mỏi, và tôi nghĩ là ông đã hy sinh rất nhiều về công sức, thời gian cũng như nhiều giá trị khác để tạo ra một hoạt động dường như đang trở thành truyền thống của vùng vùng văn hóa mới ở Đài Loan. Và điều ấy cho chúng tôi thêm một nhận thức rằng, những gì thuộc về nhân dân, thuộc về chính nghĩa, thuộc về giá trị bền vững của mỗi một dân tộc, thì đồng thời nó cũng sẽ là giá trị của tất cả các quốc gia trên thế giới, mà chúng ta đang phấn đấu để có được một cuộc sống hòa bình, bảo vệ những giá trị nhân văn của thời đại chúng ta đang sống, những ngày văn hóa Đài Loan như thế này sẽ thể hiện rõ nét nhất những giá trị đó, và tôi tin vào sự vượt trội của Đài Loan trong tương lai.”

Nhà văn, nhà thơ Trần Nhuận Minh khẳng định, những ngày văn hóa Đài Loan như thế này sẽ thể hiện rõ nét nhất những giá trị vượt trội của Đài Loan. (Ảnh: Ban Việt Ngữ - Rti)

Ngay sau nghi thức khánh thành Bảo tàng Văn học Việt - Đài, một buổi liên hoan văn thơ đã được diễn ra trong không khí đầm ấm và vui tươi giữa những tác giả của Đài Loan và Việt Nam. Các tác giả lần lượt chia sẻ những cảm nhận về chặng đường phát triển của nền văn học hai quốc gia, cũng như những quan điểm sáng tác nghệ thuật của bản thân. Đặc biệt, mỗi một tác giả đều mang đến một bài thơ để dành tặng cho tất cả những vị khách quý có mặt tại bảo tàng. Ban tổ chức sự kiện cũng đã sắp xếp phiên dịch viên là những dịch giả có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực dịch thuật văn học để hỗ trợ các tác giả thuận tiện hơn trong quá trình giao lưu và giới thiệu tác phẩm.

Sự ra đời của Bảo tàng Văn học Việt - Đài không chỉ có ý nghĩa quan trọng trong việc giúp các nhà văn, nhà thơ của Đài Loan và Việt Nam có thêm một cầu nối để giới thiệu, chia sẻ những tác phẩm của mình đến với công chúng, thúc đẩy sự giao lưu và hiểu biết lẫn nhau về văn hóa, văn học nghệ thuật của Đài Loan và Việt Nam, mà đây còn là một nền tảng giúp người dân hai quốc gia có thể gìn giữ, phát huy và quảng bá ngôn ngữ tiếng mẹ đẻ của dân tộc mình, cũng như góp phần thúc đẩy văn hóa đọc trong thời đại công nghệ số.

Đức Mạnh