Ngày 22/10, Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ đã thông qua một loạt dự luật, trong đó có 4 dự luật liên quan đến Đài Loan, bao gồm Đạo luật “Con nhím” (PORCUPINE Act), đơn giản hóa quy trình bán vũ khí rườm rà đối với Đài Loan, giúp Đài Loan được hưởng chế độ tương đương với các nước đồng minh NATO. Thượng nghị sĩ hữu nghị Đài Loan Chris Coons cho biết, sắp tới sẽ xem xét liệu có thể thông qua toàn viện bằng “thủ tục đường dây nóng” để đẩy nhanh tiến trình thông qua hay không.

Sáng 22/10, Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ đã biểu quyết miệng, thông qua tổng cộng 17 dự luật, bao gồm các dự luật “Con nhím”, “Ngăn chặn Trung Quốc xâm lược Đài Loan”, “Đối tác Mỹ–Đài Loan–Châu Mỹ” và “Đoàn kết quốc tế với Đài Loan”. Sau cuộc họp, Thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ Chris Coons đã nói với truyền thông rằng, đây là “cuộc họp hiệu quả nhất trong nhiều năm qua”.

Ông cho biết, các dự luật tiếp theo sẽ được chuyển lên toàn viện Thượng viện, sau đó sẽ sắp xếp thời gian biểu quyết, xem liệu có thể sử dụng “thủ tục đường dây nóng” (hotline) để nhanh chóng thông qua, hoặc “đính kèm” (air-dropped) vào các dự luật khác để được thông qua cùng lúc hay không.

Khi một dự luật không có nhiều tranh cãi hoặc được hai đảng lớn đồng thuận, các thượng nghị sĩ sẽ kích hoạt cơ chế “hotline”, tức hai bên sẽ tiến hành trao đổi không chính thức trong nội bộ đảng, tham khảo ý kiến từng nghị sĩ. Cách này giúp dự luật bỏ qua các thủ tục thông thường và được ưu tiên xử lý. Nếu không có ai phản đối, lãnh đạo Thượng viện có thể quyết định thông qua dự luật bằng hình thức “nhất trí thông qua” (unanimous consent).

Trong số các dự luật liên quan đến Đài Loan được thông qua ngày 22, dự luật “Con nhím” do Thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ Chris Coons và Thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa Pete Ricketts cùng đề xuất sau chuyến thăm Đài Loan vào tháng 4 năm nay.

Mục đích của Đạo luật “Con nhím” là đơn giản hóa quy trình bán vũ khí cho Đài Loan vốn chịu sự ràng buộc của “Đạo luật Kiểm soát Xuất khẩu Vũ khí” của Mỹ, rút ngắn thời gian thông báo chính thức cho Quốc hội, đồng thời nâng ngưỡng giá trị hợp đồng phải thông báo, để Đài Loan được hưởng chế độ tương tự như các thành viên của NATO, cũng như các nước thuộc nhóm “NATO Plus” như Nhật Bản, Úc, Hàn Quốc và Israel.

Theo quy định, đối với các quốc gia thuộc nhóm “NATO Plus”, nếu giá trị hợp đồng mua bán vũ khí phòng thủ chủ yếu đạt 25 triệu USD (khoảng 768,7 triệu Đài tệ), Tổng thống Mỹ phải gửi thông báo chính thức cho Quốc hội ít nhất 15 ngày trước đó.

Do Đài Loan không thuộc nhóm “NATO Plus”, nên nếu giá trị hợp đồng vượt quá 14 triệu USD, Tổng thống đã phải thông báo chính thức cho Quốc hội ít nhất 30 ngày trước khi ký “Thư chào giá và chấp thuận” (Letter of Offer and Acceptance, LOA).

Nói cách khác, việc bán vũ khí cho Đài Loan phải được báo cáo cho Quốc hội sớm hơn, và ngưỡng giá trị hợp đồng cần thông báo cũng thấp hơn.

Dự luật cũng trao quyền cho Ngoại trưởng Mỹ thiết lập cơ chế ra quyết định nhanh, cho phép các quốc gia “NATO Plus” chuyển giao trang bị và dịch vụ quốc phòng do Mỹ sản xuất cho Đài Loan. Các trang bị này có thể đến từ viện trợ quân sự miễn phí, chương trình Bán hàng Quân sự Nước ngoài (FMS), hoặc Bán hàng Thương mại Trực tiếp (DCS).

Ngoài ra, các dự luật khác liên quan đến Đài Loan bao gồm “Ngăn chặn Trung Quốc xâm lược Đài Loan”, nhằm đảm bảo rằng nếu Trung Quốc sử dụng vũ lực tấn công Đài Loan, Hoa Kỳ sẽ sẵn sàng tấn công vào các huyết mạch kinh tế của Trung Quốc. “Đối tác Mỹ–Đài Loan–Châu Mỹ”, hỗ trợ các quốc gia ở khu vực Mỹ Latinh và vùng Caribe vẫn duy trì quan hệ ngoại giao với Đài Loan. “Đạo luật Đoàn kết Quốc tế với Đài Loan”, yêu cầu Mỹ phản đối các nỗ lực của Trung Quốc trong việc bóp méo chính sách và ngôn từ tại các tổ chức quốc tế nhằm thay đổi địa vị của Đài Loan.

Theo quy trình lập pháp của Hoa Kỳ, để một dự luật trở thành luật, cả Thượng viện và Hạ viện phải thông qua văn bản có nội dung hoàn toàn giống nhau, sau đó mới được gửi lên Tổng thống ký ban hành.