Lithuania từng kiên định chống lại áp lực từ Trung Quốc khi cho phép Đài Loan thành lập văn phòng đại diện mang tên “Đài Loan” tại Vilnius. Sau khi ông Kęstutis Budrys nhậm chức Ngoại trưởng vào năm ngoái, lập trường của ông đối với Đài Loan tiếp tục thu hút sự chú ý quốc tế.

Ngày 10/11, ông Budrys tuyên bố rằng Lithuania cần thiết lập quan hệ đối tác chiến lược với Đài Loan trong các lĩnh vực bị các chế độ độc tài nhắm đến, nhấn mạnh rằng xung đột giữa Nga và NATO chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, và sẽ thúc đẩy Trung Quốc đạt được những mục tiêu mà họ mong muốn.

Ngoại trưởng 45 tuổi này từng là Cố vấn An ninh Quốc gia của Lithuania, và kể từ khi nhậm chức vào cuối năm ngoái, ông đã hai lần công du Hoa Kỳ. Chiều 10/11, trong buổi tọa đàm tại Viện Nghiên cứu Hudson (Hudson Institute), khi được hãng Thông tấn xã Trung ương (CNA) hỏi về chính sách hiện tại của Lithuania đối với Đài Loan, ông Budrys đã đưa ra những phát biểu trên.

Ngoại trưởng Kęstutis Budrys cho biết, Lithuania và Đài Loan hiện đã có mối liên kết kinh tế và thiết lập văn phòng đại diện lẫn nhau, đồng thời duy trì giao lưu tích cực trên nhiều lĩnh vực. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng hai bên vẫn cần tiến tới xây dựng quan hệ đối tác chiến lược, đặc biệt là trong những lĩnh vực đang bị các chế độ độc tài toàn cầu nhắm đến.

Ông Budrys chỉ ra rằng mối quan hệ đối tác chặt chẽ giữa Nga và Trung Quốc đang tác động trực tiếp đến an ninh của cả Đài Loan và Lithuania. Theo ông, nếu NATO xảy ra xung đột với Nga, điều đó chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, đồng thời khuyến khích Trung Quốc lợi dụng tình hình để đạt được mục tiêu chiến lược của mình.

Ngoại trưởng Budrys cũng nhắc lại rằng Lithuania ủng hộ lập trường của Mỹ trong việc kêu gọi các thành viên NATO tăng chi tiêu quốc phòng, và ông hoàn toàn hiểu được yêu cầu của Washington trong việc thúc đẩy châu Âu “đóng góp nhiều hơn”. Ông bày tỏ, nếu muốn được sống trong thời bình, thì chúng ta phải có sức mạnh để bảo vệ điều đó.

Ông Marshall Billingslea - người chủ trì buổi tọa đàm, đồng thời là cựu đại diện Mỹ trong các cuộc đàm phán kiểm soát vũ khí hạt nhân với Nga, nhận định rằng Lithuania có Hiệp hội Bộ binh (Riflemen’s Union), đồng thời đã xây dựng kế hoạch huấn luyện người dân để sẵn sàng huy động chống lại nguy cơ xâm lược từ Nga. Ông cho rằng Đài Loan nên học hỏi kinh nghiệm này của Lithuania, chủ động lên kế hoạch huy động toàn dân trong trường hợp Trung Quốc quyết định tấn công, vì kịch bản này dường như ngày càng có khả năng xảy ra.

Ngoại trưởng Budrys cho biết, Lithuania hiện đang thúc đẩy mô hình “huy động toàn xã hội”, thông qua việc tổ chức nhiều cuộc diễn tập quy mô lớn với sự tham gia của đông đảo người dân, vừa thực hành vừa học hỏi. Ông nhấn mạnh rằng đây không chỉ là chuẩn bị cho phòng thủ vũ trang, mà còn liên quan đến việc duy trì hoạt động của chính phủ và bảo đảm các nhu cầu thiết yếu cho xã hội.

Ông cho biết Lithuania cũng đang học tập kinh nghiệm phòng thủ dân sự của Phần Lan. Trong thời Chiến tranh Lạnh, Phần Lan đã lập kế hoạch tự phòng vệ trước toàn bộ khối Liên Xô, và từ đó xây dựng nên một hệ thống phòng thủ dân sự hiệu quả, vận hành suốt hàng chục năm. Ông thừa nhận rằng Lithuania khó có thể sao chép hoàn toàn mô hình này, nên phải “tạo ra con đường tắt” riêng để chuẩn bị cho tương lai.

Ngoại trưởng Budrys nhấn mạnh, sức mạnh răn đe không chỉ phụ thuộc vào quy mô quân sự của hai bên, mà còn dựa trên toàn bộ các điều kiện của tình thế khi đó, ví dụ “Nếu bị phong tỏa, Lithuania có thể trụ được không? Xã hội sẽ phản ứng thế nào? Người dân có sẵn sàng hợp tác hay không?” Đây đều là các kịch bản giả định trong những cuộc diễn tập chiến lược của Lithuania, trong đó các doanh nghiệp cũng tham gia thảo luận, nhằm mô phỏng tình huống nếu Lithuania bị phong tỏa ở vùng biển Baltic hoặc xảy ra sự cố tại hành lang Suwałki (Suwalki Gap), qua đó đánh giá xã hội và nguồn dự trữ lương thực có thể duy trì được bao lâu.

Ông Budrys nói: “Tôi phải liên tục suy nghĩ về những câu hỏi này, trả lời chúng hết lần này đến lần khác, rồi tiến hành diễn tập. Và trong quá trình đó, bạn sẽ phát hiện ra những điều đáng kinh ngạc mà trước đây chưa từng nghĩ tới. Đó chính là ý nghĩa của việc lập kế hoạch, và cũng là lý do vì sao kế hoạch lại quý giá đến vậy. Nó buộc bạn phải nhận ra những vấn đề mà trước đây bạn thậm chí không tin là tồn tại”.

Thúy Anh