Khi một số sinh vật trên Trái Đất đang nhanh chóng biến mất, tất cả chúng ta có thể vô tình trở thành nhân chứng của lịch sử. Mới đây, Bảo tàng Quốc gia Đài Loan đã giới thiệu một triển lãm đặc biệt với tên gọi “Cuộc đại tuyệt chủng thứ sáu? Định mệnh hay cơ hội?”, đưa khách tham quan bước vào hành trình khám phá lịch sử của năm cuộc đại tuyệt chủng đã diễn ra trên Trái đất và sử dụng công nghệ AR để “hồi sinh” loài chim dodo và báo gấm Đài Loan. Triển lãm này kết hợp khoa học, nghệ thuật và công nghệ, cho phép khách tham quan khi chiêm ngưỡng các hiện vật trưng bày sẽ đồng thời cùng suy ngẫm về việc liệu nhân loại có thể đảo ngược cuộc khủng hoảng sinh thái sắp xảy ra hay không?

Lịch sử sự sống trên Trái đất là một thiên anh hùng ca đồ sộ với những vòng tuần hoàn tuyệt chủng và tái sinh lặp đi lặp lại. Trong năm cuộc đại tuyệt chủng gần đây, các sinh vật lần lượt biến mất vì nhiều lý do khác nhau. Nhưng giờ đây, nhiều nhà khoa học lo ngại rằng “cuộc đại tuyệt chủng thứ sáu” đang diễn ra, và thủ phạm gây ra cuộc tuyệt chủng này chính là loài người.

Triển lãm đặc biệt “Cuộc đại tuyệt chủng thứ sáu? Định mệnh hay cơ hội?” do Bảo tàng Quốc gia Đài Loan và Sở Lâm nghiệp phối hợp tổ chức, xoay quanh hai chủ đề chính: “Định mệnh” và “Cơ hội”. Triển lãm sử dụng những câu chuyện với nội dung rõ ràng để giải thích tuyệt chủng hàng loạt là gì, bằng chứng về nó, và hướng dẫn khách tham quan xem xét lại năm cuộc đại tuyệt chủng thông qua các hóa thạch và mô hình. Tiếp theo, triển lãm chuyển sang thời kỳ khủng hoảng sau Cách mạng Công nghiệp, khi “nhân loại đã ấn vào nút tăng tốc”, cho công chúng nhìn thấy sự đếm ngược đến ngày tuyệt chủng của các loài như tê giác trắng phương Bắc, rùa biển và hổ Java. Khu vực triển lãm thứ ba trở lại với góc nhìn của Đài Loan, trình bày câu chuyện về các loài đã dần biến mất, từ loài voi ngà thẳng thời tiền sử đến loài báo gấm Đài Loan hiện đại và rái cá Á-Âu, nhắc nhở mọi người rằng “tuyệt chủng hàng loạt không chỉ là vấn đề toàn cầu mà còn liên quan mật thiết đến số phận của đảo Đài Loan”.

Triển lãm trưng bày một số hiện vật quý giá từ bộ sưu tập của Bảo tàng Quốc gia Đài Loan, bao gồm loài báo gấm Đài Loan đã tuyệt chủng, loài bò biển đang bị đe dọa tuyệt chủng, và một mẫu vật cá heo lưng gù Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, biểu tượng cho cuộc khủng hoảng biển của Đài Loan. Trải nghiệm AR nhập vai được tích hợp vào triển lãm cũng rất ấn tượng. Chỉ cần cầm thiết bị di động lên, khách tham quan có thể chứng kiến loài chim dodo đã tuyệt chủng từ lâu chậm rãi bước đi, chứng kiến loài báo gấm Đài Loan một lần nữa di chuyển nhanh nhẹn giữa ánh sáng và bóng tối.

Giám tuyển Hướng Lệ Dung nhấn mạnh rằng, từ góc nhìn lịch sử tự nhiên, tuyệt chủng hàng loạt là một chu kỳ hoàn toàn tự nhiên, nhưng vẫn hy vọng rằng cuộc tuyệt chủng hàng loạt thứ sáu do con người gây ra sẽ không xảy ra quá sớm. Do đó, triển lãm kết thúc bằng việc mời gọi mọi người cùng suy ngẫm về các hoạt động bảo tồn thông qua những hành động hàng ngày, chẳng hạn như tiết kiệm năng lượng, giảm thiểu rác thải nhựa và bảo vệ môi trường sống, bởi vì “không ai là có thể đứng ngoài cuộc được”. Giám tuyển Hướng Lệ Dung chia sẻ: “Những kiến thức khoa học, chân lý khoa học và thông tin, dữ liệu phải đến từ các nhà khoa học. Tôi chỉ đơn giản là chuyển hóa những điều này thành tài liệu giáo dục môi trường, tạo nên hình thức triển lãm này. Thông qua các mẫu vật, hình ảnh minh họa khoa học và công nghệ AR, chúng tôi có thể thu hút người xem và cho phép họ chiêm ngưỡng vẻ đẹp của đa dạng sinh học, hiểu được bản chất của tuyệt chủng, và cuối cùng là hành động.”

Triển lãm đặc biệt “Cuộc đại tuyệt chủng thứ sáu? Định mệnh hay cơ hội?” hiện đang được trưng bày tại tầng hai của Nhà Triển lãm Nam Môn - Bảo tàng Quốc gia Đài Loan và sẽ kéo dài đến ngày 1/1/2026.

Đức Mạnh