Tối ngày 15/12, Tổng thống Lại Thanh Đức đã phát biểu qua video sau buổi tiệc trà thảo luận với lãnh đạo các Viện trong bộ máy nhà nước, nhằm giải thích với người dân về những rủi ro hiện nay liên quan đến trật tự Hiến pháp và công tác điều hành quốc gia. Tổng thống chỉ ra rằng việc Viện Lập pháp cưỡng ép thông qua Luật Phân chia thu - chi tài chính cùng với các sửa đổi luật liên quan đến chống cải cách hưu trí, có thể dẫn đến mất cân đối tài chính, quỹ hưu trí phá sản sớm và làm tê liệt nghiêm trọng hoạt động hành chính quốc gia, từ đó đe dọa nền dân chủ Hiến định và an ninh quốc gia. Ông kêu gọi Viện Lập pháp lập tức rút lại các dự luật gây tranh cãi đang đi ngược tinh thần của Hiến pháp, đồng thời tái khẳng định rằng ông sẵn sàng đến Viện Lập pháp để báo cáo tình hình quốc gia theo cách thức phù hợp với Hiến pháp.

Ngày 15/12, Tổng thống Lại Thanh Đức đã mời các Viện trưởng của Viện Hành chính (Thủ tướng), Viện Lập pháp và Viện Khảo thí tham dự buổi tiệc trà thảo luận về tình hình quốc gia, tuy nhiên Viện trưởng Viện Lập pháp Hàn Quốc Du đã từ chối tham dự. Cùng buổi chiều, Thủ tướng Trác Vinh Thái tuyên bố từ chối ký tên đồng ý đối với bản sửa đổi mới nhất của Luật Phân chia thu - chi tài chính. Tối cùng ngày, Tổng thống Lại Thanh Đức cũng đã phát biểu qua video, giải thích với người dân về ba rủi ro lớn hiện nay liên quan đến trật tự Hiến pháp và việc điều hành quốc gia.

Thứ nhất: Nguy cơ mất cân đối tài chính và tê liệt nghiêm trọng hoạt động hành chính quốc gia. Tổng thống cho biết, theo phiên bản Luật Phân chia thu - chi tài chính do phe đối lập cưỡng ép thông qua, một khi được triển khai, chính phủ Trung ương vào năm tới sẽ buộc phải vay nợ lên tới 563,8 tỷ Đài tệ, và trong những năm sau cũng khó tránh khỏi tình trạng này lặp lại hằng năm. Điều đó không chỉ trực tiếp vi phạm giới hạn nợ công theo Luật Nợ công, mà còn đẩy tài chính quốc gia đến bờ vực sụp đổ.

Thứ hai: Cải cách hưu trí không thể quay đầu. Tổng thống nhấn mạnh rằng mục tiêu của cải cách hưu trí trong những năm qua là đảm bảo tính bền vững lâu dài của quỹ hưu trí. Tuy nhiên, các dự luật chống cải cách hưu trí vừa được Viện Lập pháp thông qua sẽ khiến quỹ hưu trí phá sản sớm, buộc toàn thể người dân phải gánh thêm gần 700 tỷ Đài tệ để bù đắp thâm hụt. Trung bình, mỗi người dân sẽ phải chi trả khoảng 30.000 Đài tệ.

Thứ ba: Việc lạm quyền lập pháp đang tạo ra mối đe dọa chưa từng có đối với đất nước và người dân. Tổng thống chỉ ra rằng, không chỉ các sửa đổi đối với Luật Phân chia thu - chi tài chính và Luật Chống cải cách hưu trí đáng lo ngại, mà việc dự toán ngân sách Trung ương cho năm sau đến nay vẫn chưa được đưa vào thẩm nghị cũng khiến ông đặc biệt quan ngại. Ông cho biết, trong bối cảnh tình hình khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương ngày càng căng thẳng do các mối đe dọa đơn phương từ Trung Quốc, ngân sách quốc phòng đặc biệt liên quan đến việc nâng cao năng lực tác chiến của Đài Loan lại bị cố tình gác lại. Ngoài ra, phe đối lập còn cưỡng ép thúc đẩy sửa đổi “Điều lệ Phát triển các đảo ngoài khơi”, tạo điều kiện để nguồn vốn và sản phẩm từ Trung Quốc “rửa xuất xứ” tại Đài Loan; đồng thời đề xuất sửa đổi Luật Quốc tịch, cho phép người nhập cư đến từ Trung Quốc khi đảm nhiệm chức vụ công được miễn nghĩa vụ trung thành duy nhất với Đài Loan.

Tổng thống cho rằng, chuỗi dự luật lạm quyền đang được thúc đẩy một cách gấp gáp này đang phát đi một tín hiệu vô cùng nguy hiểm. Nếu các dự luật đó đều được thông qua và có hiệu lực, thì an ninh, dân chủ, kinh tế của Đài Loan cũng như quyền lợi của người dân sẽ lập tức rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng. Ông nhấn mạnh, đây không phải là sự thể hiện dân chủ, mà là sự xói mòn dân chủ, thậm chí còn đẩy Đài Loan đến bờ vực của “lập pháp lạm quyền, phe đối lập độc tài”.

Tổng thống chỉ ra rằng, xét đến việc Luật Phân chia thu - chi tài chính bị Viện Lập pháp cưỡng ép thông qua sẽ gây tổn hại nghiêm trọng và tức thời đối với nguyên tắc phân quyền theo Hiến pháp, tài chính quốc gia và quyền lợi của người dân, ông ủng hộ quyết định không ký tên đồng ý của Thủ tướng Trác Vinh Thái. Đồng thời, ông cũng kêu gọi Viện Lập pháp lập tức rút lại các dự luật gây tranh cãi này.

Tổng thống một lần nữa tái khẳng định rằng, ông sẵn sàng căn cứ theo Điều 4, Khoản 3 của các Điều khoản bổ sung của Hiến pháp, cũng như phương thức phù hợp với Hiến pháp theo giải thích của Tòa án Hiến pháp, để đến Viện Lập pháp báo cáo tình hình quốc gia. Ông nhấn mạnh rằng chính phủ không thể để nền dân chủ Hiến định vất vả xây dựng được bị phá hoại, cũng không thể để những cải cách khó khăn mới đạt được quay ngược trở lại, và tuyệt đối không thể cho phép kỷ luật tài chính bị hủy hoại trong phút chốc.

Tổng thống khẳng định, điều này không phải vì lợi ích của bất kỳ đảng phái nào, mà là vì sự tồn vong của Đài Loan và tương lai của các thế hệ con cháu sau này.

Thúy Anh