Theo nghiên cứu của Đan Mạch cho thấy, những người quá gầy có nguy cơ sức khỏe cao hơn so với những người hơi thừa cân. Các bác sĩ cho biết, dưới làn sóng thẩm mỹ “càng gầy càng đẹp”, nhiều người không ngại hy sinh sức khỏe nhịn ăn để có vóc dáng gầy, dẫn đến thiếu hụt cơ bắp, rối loạn chuyển hoá, thậm chí sau khi mắc bệnh thì khả năng hồi phục kém hơn người bình thường và tỷ lệ tử vong tăng cao.
Trong thời đại “gầy quan trọng hơn tất cả”, công chúng thường chú ý quá mức vào con số cân nặng. Trong một nghiên cứu công bố năm 2025, các học giả Đan Mạch đã đảo ngược quan niệm trước đây, sau khi phân tích dữ liệu sức khỏe của hơn 80.000 người, họ phát hiện rằng nhóm người quá gầy còn nguy hiểm hơn nhóm hơi thừa cân, bác bỏ quan niệm lâu nay rằng gầy đồng nghĩa với thân hình thon nhẹ và khả năng chuyển hoá tốt.
Nghiên cứu này được thực hiện trên người da trắng, lấy nhóm có chỉ số khối cơ thể (BMI) từ 22,5 đến 24,9 làm chuẩn và được xem là có mức rủi ro sức khỏe thấp nhất. Kết quả cho thấy những người có BMI dưới 18,5 có nguy cơ sức khỏe cao gấp 3 lần, ngay cả những người thuộc nhóm cân nặng bình thường nhưng BMI ở mức thấp cũng có nguy cơ tăng đáng kể. Ngược lại, nhóm có BMI từ 25 đến 35, tức là “thừa cân đến béo phì nhẹ” lại không ghi nhận mức tăng rõ rệt về tỷ lệ tử vong.
Tổng Viện trưởng Cơ quan Y học Dự phòng Liên An, ông Trịnh Ái Nguyên phân tích nghiên cứu này cho biết, xét từ góc độ khoa học, quá gầy tuyệt đối không phải là đồng nghĩa với khái niệm khỏe mạnh, mà trái lại còn có thể là dấu hiệu cảnh báo cơ thể “thiếu dự trữ năng lượng”. Cân nặng quá thấpthường không phải do “ít mỡ” mà là do “thiếu cơ”, trong khi lượng cơ lại là một trong những chỉ sốthen chốt quyết định sức khỏe lâu dài và chất lượng cuộc sống.
Ông Trịnh Ái Nguyên chỉ ra ba mối đe doạ lớn mà tình trạng quá gầy gây ra cho cơ thể. Thứ nhất là “thiếu khối lượng cơ đồng nghĩa với suy giảm miễn dịch và khả năng vận động”. Cơ bắp không chỉ là đường nét bên ngoài mà còn là nguồn dự trữ năng lượng và giúp cơ thể phòng vệ miễn dịch. Khi lượng cơ thấp, cơ thể không thể dự trữ đủ axit amin, đến lúc bị bệnh hoặc viêm nhiễm sẽ thiếu năng lượng để phục hồi, khiến khả năng hồi phục sau nhiễm trùng kém. Người quá gầy khi đối mặt với nguy cơ nhiễm trùng hay bệnh tật dễ bị diễn tiến nặng hơn.
Điểm thứ hai là “gầy bên ngoài không có nghĩa là chuyển hoá khỏe mạnh, người gầy nhưng béo nội tạng còn nguy hiểm hơn”. Trịnh Ái Nguyên cho biết, trong các đợt khám sức khỏe, thường gặp nhất là tình trạng béo phì chuyển hoá ở những người nhìn bên ngoài rất gầy. Họ trông mảnh mai nên dễ mất cảnh giác, nhưng thực tế sức khỏe của họ luôn trong tình trạng báo động đỏ, như mỡ nội tạng cao, thiếu cơ, tăng đề kháng insulin, đường huyết, cholesterol hoặc các chỉ số viêm đều không đạt chuẩn.
Điểm thứ ba là “người quá gầy có khả năng hồi phục kém sau khi mắc bệnh, nên tỷ lệ tử vong tự nhiên sẽ cao hơn”. Ông Trịnh Ái Nguyên cho biết, người quá gầy khi bị bệnh sẽ không có đủ năng lượng, protein và khối cơ để hỗ trợ quá trình hồi phục, vì vậy họ thường nhanh chóng rơi vào trạng thái suy nhược hơn so với người bình thường, thậm chí dễ xuất hiện biến chứng. Đây cũng là lý do vì sao nguy cơ tử vong ở người quá gầy lại cao hơn rõ rệt so với người hơi thừa cân.
Bộ Y tế và Phúc lợi khuyến nghị phạm vi BMI bình thường của người trưởng thành là từ 18,5 đến 24. Ông Trịnh Ái Nguyên dẫn dữ liệu khám sức khỏe nội bộ năm 2025 gồm 33.404 hồ sơ và phát hiện khoảng 5% người được kiểm tra thuộc nhóm BMI quá thấp, trong đó 86% là nữ giới. Ông kêu gọi mọi người trong khái niệm sức khỏe, không phải “càng gầy càng tốt”, mà là nên hướng đến mục tiêu “càng mạnh khỏe càng tốt”. Ông cũng khuyên người dân không nên chỉ dựa vào BMI để đánh giá cân nặng mà nên chủ động theo dõi kỹ hơn về thành phần cơ thể.
Ông Trịnh Ái Nguyên khuyến khích mọi người nên thường xuyên theo dõi các chỉ số như mỡ cơ thể, khối lượng cơ và mỡ nội tạng, từ đó xây dựng chiến lược ăn uống đúng cách, điều chỉnh lượng protein và tổng năng lượng nạp vào cơ thể, lập kế hoạch tập luyện kháng lực và tập luyện sức mạnh cơ bắp, ổn định đường huyết và cải thiện phân bố mỡ. Việc quản lý sức khỏe nên dựa trên dữ liệu khoa học, thay vì giảm cân một cách mù quáng. Khi hệ chuyển hoá ổn định, sức mạnh cơ bắp đầy đủ và thành phần cơ thể khoẻ mạnh, tự nhiên ngoại hình và sức sống cũng sẽ được cải thiện rõ rệt.
Tường Vy
/
