Trong cuộc bầu cử lại Hạ viện Nhật Bản, Thủ tướng Takaichi Sanae dẫn dắt Đảng Dân chủ Tự do giành thắng lợi áp đảo, chiếm hơn hai phần ba số ghế Hạ viện, vượt qua một trong những ngưỡng cần thiết để sửa đổi Hiến pháp. Ngày 9/2, Giám đốc điều hành Viện Nghiên cứu Chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương ông Akio Yaita cho biết, bà Takaichi Sanae, người coi trọng quốc phòng, trong thời gian tới có thể mạnh tay hành động và được kỳ vọng sẽ đóng vai trò “lãnh đạo mới của châu Á” trong vấn đề an ninh khu vực.

Để thảo luận về những thay đổi của chính trường Nhật Bản sau cuộc bầu cử lại Hạ viện và định hướng tương lai, ngày 9/2, Đài Phát thanh Quốc tế Đài Loan (Rti) đã tổ chức tọa đàm với chủ đề “Bầu cử Hạ viện Nhật Bản. Thời đại mới của Takaichi đã đến”, do chủ tịch đài Rti bà Lại Tú Như phát biểu khai mạc, Tổng Giám đốc Trương Thụy Xương làm người dẫn chương trình. Tọa đàm có sự tham gia của nhiều chuyên gia, học giả, gồm: Ủy viên Ủy ban Ngoại giao và Quốc phòng Viện Lập pháp Trần Quán Đình, Giám đốc điều hành Viện Nghiên cứu Chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương Akio Yaita, Phó Hiệu trưởng Đại học Khai Nam kiêm Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Phát triển Khu vực Quốc gia Trần Văn Giáp và Phó Giáo sư Khoa Kinh tế Chính trị Toàn cầu, Đại học Đạm Giang Từ Hoành Hinh.

Ông Akio Yaita cho biết, việc bà Takaichi Sanae quyết định giải tán Quốc hội chỉ hơn 3 tháng sau khi nhậm chức, lại đúng vào thời điểm lạnh nhất trong năm ở Nhật Bản, là một canh bạc chính trị lớn. Không ngờ bà đã “đánh cược thắng”, riêng Đảng Dân chủ Tự do đã giành được 316 ghế, chiếm trọn hai phần ba tổng số ghế Hạ viện. Con số này vượt xa hơn 290 ghế mà các cựu Thủ tướng Koizumi Junichiro và Abe Shinzo từng đạt được, trở thành kết quả bầu cử Hạ viện tốt nhất của Đảng Dân chủ Tự Do trong lịch sử Nhật Bản thời hậu chiến.

Theo Điều 9 Hiến pháp Nhật Bản, nước này phải vĩnh viễn từ bỏ chiến tranh và việc sử dụng vũ lực để giải quyết tranh chấp quốc tế, do đó không được duy trì lực lượng quân sự như lục quân, hải quân hay không quân. Ông Yaita cho rằng, do thực thi “Hiến pháp hòa bình”, Nhật Bản chưa bao giờ là một cường quốc chính trị. Một quốc gia thực sự cần cả sức mạnh kinh tế và quân sự để tiến hành ngoại giao, nhưng Nhật Bản lâu nay thiếu công cụ quân sự. Về chính trị, trong nhiều diễn đàn quốc tế quan trọng, Nhật Bản không thể tham gia, vì thế bị gọi là “quốc gia một lá phổi” – chỉ có một lá phổi để hô hấp, không thể vận động mạnh.

Tuy nhiên, với thắng lợi lớn của Đảng Dân chủ Tự do trong cuộc bầu cử lại Hạ viện lần này, ông Yaita nhận định rằng, bà Takaichi Sanae, người đề cao quốc phòng, sẽ có thể mạnh tay cải cách, trong lĩnh vực an ninh khu vực, Nhật Bản có cơ hội đảm nhận vai trò lãnh đạo mới của châu Á. Ông nói: “Việc sửa đổi Hiến pháp vẫn còn một chặng đường dài, vì còn cần hai phần ba số ghế ở Thượng viện. Nhưng trên thực tế, bà có thể sửa đổi nhiều đạo luật liên quan và mở rộng cách giải thích Hiến pháp để thực hiện nhiều kế hoạch lớn. Nhật Bản có thể công khai quay trở lại vị thế cường quốc quân sự và cường quốc chính trị, sau 80 năm hậu chiến, một lần nữa đứng lên trên vũ đài chính trị quốc tế. Tôi cho rằng xu hướng này trong thời gian tới sẽ ngày càng rõ rệt.”

Về khả năng thiết lập quan hệ ngoại giao Đài Loan – Nhật Bản, cả ông Akio Yaita và ông Từ Hoành Hinh đều cho rằng khả năng này vẫn không cao. Ông Yaita chỉ ra rằng, hiện nay có hàng chục nghìn doanh nghiệp Nhật Bản và hơn một trăm nghìn kiều dân Nhật đang sinh sống tại Trung Quốc, bà Takaichi Sanae là một chính trị gia rất thực tế, trước một chính quyền Trung Quốc phi lý, bà sẽ không để người dân Nhật Bản rơi vào nguy hiểm. Tuy nhiên, có thể khẳng định rằng, dù là ủng hộ về tinh thần hay hỗ trợ thực chất, chính sách ủng hộ Đài Loan của Nhật Bản sẽ không thay đổi.

Lệ Phương