Tranh cãi về việc đưa lao động di trú vào hệ thống lương hưu tại Đài Loan đang ngày càng rộ lên. Các tổ chức lao động kêu gọi áp dụng chế độ hưu trí hoàn toàn mới và có hỗ trợ cho các chủ thuê thuộc nhóm yếu thế, trong khi phía chủ sử dụng lao động kiên quyết phản đối việc bắt buộc lao động chăm sóc gia đình tham gia bảo hiểm lao động hoặc quỹ hưu trí. Giới học giả cho rằng, nếu muốn cân bằng giữa việc bảo vệ quyền lợi và ổn định hệ thống, thì hướng đi thiết kế chế độ hưu trí mới sao cho phù hợp sẽ khả thi hơn.

Bộ Lao động dự kiến từ ngày 01/04/2026 sẽ yêu cầu các chủ sử dụng lao động mở tài khoản theo chế độ hưu trí cũ và trích lập quỹ hưu trí đối với lao động di trú có thâm niên từ 10 năm trở lên và thuộc phạm vi áp dụng của Luật Lao động.

Ngày 18, các tổ chức lao động đã đến Bộ Lao động để biểu tình, yêu cầu toàn bộ lao động di trú phải được đưa vào chế độ hưu trí mới, đồng thời đề xuất khi áp dụng cho lao động giúp việc gia đình thì cần có chính sách hỗ trợ cho các hộ gia đình yếu thế. Tuy nhiên, các tổ chức đại diện chủ sử dụng lao động đưa ý kiến phản đối, cho rằng các hộ gia đình không phải là pháp nhân doanh nghiệp nên không thể gánh thêm chi phí quỹ hưu trí, và việc thuê người chăm sóc mang bản chất là hoạt động chi tiêu, không phải đầu tư sản xuất. Nếu đưa vào áp dụng hệ thống bảo hiểm xã hội kiểu doanh nghiệp sẽ dẫn đến sai lệch trong thiết kế chính sách và làm méo mó mục tiêu ban đầu.

Giới học giả cho rằng việc áp dụng chế độ hưu trí cũ sẽ làm gia tăng đáng kể gánh nặng cho chủ thuê, trong khi phần lớn lao động di trú làm theo hợp đồng ngắn hạn khoảng 3 năm, nên khó đủ điều kiện nhận lương hưu, dẫn đến tình trạng “có tiếng mà không có miếng”. Về đề xuất hỗ trợ hộ gia đình yếu thế, chuyên gia nhận định vẫn còn nhiều khó khăn về tiêu chí và nguồn tài chính, dễ gây tranh cãi về tính công bằng. Do đó, nếu mục tiêu là bảo vệ quyền lợi hưu trí của lao động di trú, thì có thể ưu tiên sửa đổi Luật Hưu trí Lao động với chế độ hưu trí mới dành cho lao động di trú, vì cách này ít ảnh hưởng đến các quy định về tiền lương, thời giờ làm việc và nghỉ phép, đồng thời giảm thiểu tác động đến hệ thống hiện hành.

Thu Hương