Theo Tổ chức Lao động Quốc tế, “Phí tuyển dụng” và các chi phí liên quan đến khoản phí này được định nghĩa là: “Bất kỳ chi phí nào phát sinh trong quá trình tuyển dụng nhằm đảm bảo người lao động được tuyển dụng hoặc bố trí vào vị trí việc làm phù hợp, bất kể được thu bằng phương thức nào, thời gian nào hoặc ở địa điểm nào”. Các chi phí này có thể bao gồm chi phí quảng cáo tuyển dụng, tìm kiếm việc làm phù hợp và dịch vụ trung gian. 

Sau khi Đài Loan và Mỹ ký kết Hiệp định Thương mại đối ứng (ART), trong vòng 3 năm, Bộ Lao động Đài Loan sẽ phải thực thi chính sách “cấm thu phí tuyển dụng” đối với lao động di trú làm việc trong ngành sản xuất chế tạo và đánh bắt cá. Vào ngày 7/5, ông Trần Minh Nhân - Thứ trưởng Bộ Lao động Đài Loan cho biết, sẽ không yêu cầu chủ sử dụng lao động phải hoàn tất chi trả mọi khoản phí trong giai đoạn đầu của thời hạn hợp đồng lao động, và Bộ cũng đang phối hợp với các bộ ngành liên quan để xây dựng các cơ chế hỗ trợ.

Sau 10 tháng đàm phán, Đài Loan và Mỹ đã ký Hiệp định Thương mại đối ứng Đài Loan - Mỹ, đồng thời đạt được sự đồng thuận về hợp tác bảo vệ quyền lao động, bao gồm việc “không người lao động nào phải chi trả bất kỳ một khoản chi phí gì để được tuyển dụng, đặc biệt là lao động di trú”. Quy định này thường được gọi đơn giản là “Phí tuyển dụng bằng không”, có nghĩa là chủ sử dụng lao động sẽ phải chi trả tất cả các chi phí, từ phí tuyển dụng người lao động ở nước ngoài, phí khám sức khỏe, phí visa, vé máy bay, cho đến tất cả các chi phí sau khi người lao động nhập cảnh vào Đài Loan. Bên cạnh đó còn phải hạ thấp ngưỡng tiêu chuẩn thành lập công đoàn đối với người lao động làm việc trong các doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Ủy ban Phúc lợi xã hội và Vệ sinh môi trường của Viện Lập pháp đã mời Bộ Lao động tham dự buổi họp báo vào ngày 7/5 để báo cáo về hoạt động và trả lời các câu hỏi. Ông Dương Diệu - Ủy viên lập pháp thuộc Đảng Dân Tiến cho biết, gần đây nhiều chủ sử dụng lao động di trú đã xuống đường phản đối việc thực hiện chính sách cấm thu phí tuyển dụng khi tuyển dụng lao động di trú, và nhiều chủ sử dụng lao động trong ngành đánh bắt cá ngoài khơi cũng đang gặp khó khăn về kinh tế. Ông đặt câu hỏi, liệu Bộ Lao động đã đánh giá tác động đối với các chủ sử dụng lao động hay đã đưa ra bất kỳ biện pháp hỗ trợ nào sau khi thực hiện chính sách miễn phí lao động hay chưa?

Thứ trưởng Trần Minh Nhân chỉ ra rằng, theo Hiệp định Thương mại đối ứng Đài Loan - Mỹ, Đài Loan có 3 năm để điều chỉnh và thích ứng với quy định, theo đó thời hạn để chủ sử dụng phải chi trả hết các khoản phí liên quan đến việc tuyển dụng là xuyên suốt quãng thời gian thuê dùng lao động đó, chứ không phải là trả hết trong một lần ngay từ giai đoạn đầu. Việc đáp ứng yêu cầu này cũng có lợi cho các nhà tuyển dụng, vì lao động di trú có thể do nợ nần quá lớn mà bỏ trốn mất liên lạc.

Thứ trưởng Trần Minh Nhân cũng chỉ ra rằng, từ kinh nghiệm thực tiễn cho thấy, nếu lao động di trú không phải chi trả thêm nhiều khoản phí khác nhau, đồng nghĩa với việc không phải gánh vác quá nhiều nợ nần, thì nguyên nhân và động cơ bỏ trốn sẽ giảm đáng kể, điều này cũng có lợi hơn cho các chủ tàu cá có thuê dùng lao động di trú.

Tuy nhiên, Thứ trưởng Trần Minh Nhân cũng thừa nhận rằng, điều này chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến ngành đánh bắt cá ven bờ, nhưng cũng đã tiến hành thảo luận kỹ lưỡng với Sở Ngư nghiệp thuộc Bộ Nông nghiệp, trong tương lai, tính công bằng trong phí tuyển dụng đối với lao động của từng quốc gia càng minh bạch càng tốt, đồng thời cũng sẽ cố gắng tăng cường thí điểm các kênh tuyển dụng trực tiếp. Nếu thiết lập được kênh tuyển dụng trực tiếp giữa các quốc gia, chi phí tuyển dụng mà chủ sử dụng lao động phải gánh chịu sẽ giảm bớt.

Ông Dương Diệu tiếp tục đặt ra câu hỏi, nếu chủ sử dụng đã thanh toán các khoản phí liên quan trong thời hạn hợp đồng, nhưng người lao động di trú lại bỏ trốn giữa chừng, thì sẽ phải xử lý như thế nào? Thứ trưởng Trần Minh Nhân cho biết, nếu đảm bảo được sự công bằng trong tuyển dụng, khả năng lao động di trú bỏ trốn sẽ giảm đáng kể. Nhưng nếu trong trường hợp họ bỏ trốn ra ngoài, Bộ Lao động sẽ phối hợp với Sở Ngư nghiệp để xem xét các biện pháp hỗ trợ toàn diện.

Đức Mạnh