Văn học Đài Loan một lần nữa lại tỏa sáng trên sân khấu quốc tế. Vào tối ngày 19/5 tại London, Anh (tức rạng sáng ngày 20/5 theo giờ Đài Loan), kết quả trao giải Booker năm 2026 đã được công bố. Cuốn tiểu thuyết Taiwan Travelogue của tác giả người Đài Loan Dương Song Tử (Yang Shuang-zi) và được dịch sang tiếng Anh bởi dịch giả Lin King, đã vượt qua các đối thủ mạnh đến từ nhiều quốc gia để trở thành tác phẩm văn học Đài Loan đầu tiên giành được giải Booker Quốc tế.

Giải thưởng Booker Quốc tế năm nay có trị giá 50.000 bảng Anh (khoảng 2 triệu Đài tệ). Nhà văn Dương Song Tử và dịch giả Lin King đã đích thân lên sân khấu nhận giải và trải nghiệm khoảnh khắc lịch sử này.

Nhà văn Dương Song Tử phát biểu cảm nghĩ bằng tiếng Trung. Cô cho biết, một số người cho rằng nghệ thuật và văn học phải tách rời khỏi chính trị. Nhưng cô vẫn luôn tin rằng, văn học trước giờ chưa bao giờ xa rời chính trị. Cô đề cập rằng, trong suốt lịch sử văn học Đài Loan kéo dài hàng trăm năm, người dân Đài Loan không ngừng tự hỏi rằng: “Chúng ta mong muốn tương lai như thế nào? Mong muốn một đất nước ra sao?”, và cuốn Taiwan Travelogue cũng tham gia vào cuộc tìm kiếm câu trả lời kéo dài hàng trăm năm này.

Dương Song Tử chỉ ra rằng, người Đài Loan từng trải qua chế độ thực dân và đối mặt với nguy cơ xâm lược. Nhưng cô luôn tin rằng văn chương có sức mạnh. Văn chương có vẻ chậm rãi nhưng luôn hành động kiên định. Văn chương thường tĩnh lặng nhưng không ngăn cản niềm tin lan rộng. Dịch thuật có thể tạo ra sự khác biệt nhưng cũng có thể vượt qua những hạn chế về thời gian và không gian. Cô tin rằng văn chương có sức mạnh bởi vì trong thế giới tinh thần, văn chương chưa bao giờ từ bỏ việc khẳng định bản thân, cũng chưa từng từ bỏ việc đối thoại với chúng ta.

Lời phát biểu sau cùng, Dương Song Tử xúc động nói: “Hành trình khám phá kéo dài hàng thế kỷ của văn chương Đài Loan thực tế chính là việc theo đuổi tự do và bình đẳng trong hàng trăm năm qua của người dân Đài Loan. Tôi rất may mắn khi là người Đài Loan, và tự hào khi đứng ở đây với tư cách là một tác giả Đài Loan.”

Dịch giả Lin King có lời phát biểu bằng tiếng Anh như sau, năm 2022 sau khi Nga xâm lược Ukraine, cô đã quyết định rằng, thay vì việc chỉ dịch các tác phẩm hoa ngữ mà trong tương lai sẽ chú tâm vào việc dịch thuật các tác phẩm của Đài Loan. 

Dịch giả Lin King cũng đề cập đến việc, khi dịch thuật tác phẩm Taiwan Travelogue, cô hoàn toàn nhận thức được những rủi ro to lớn mà mình đang gánh chịu, và cũng coi dự án này là một thách thức mang tính thử nghiệm đối với ngành xuất bản sách tiếng Anh. Cô chỉ ra rằng, trong sách có cả phần ghi chú, lời tựa, phần viết thêm ở cuối của dịch giả. Cùng là một từ chữ hán nhưng thậm chí có đến 3 loại hệ thống phát âm khác nhau, vì vậy bản tiếng Anh cần độc giả phải bỏ ra nhiều thời gian và sự tập trung hơn. Vì lý do này, bản dịch tiếng Anh không hề đơn giản hóa bức tranh thực tế về một xã hội đa ngôn ngữ, đa văn hóa và đa sắc tộc.

Cô nói, sau khi bản tiếng Anh của tác phẩm Taiwan Travelogue được xuất bản tại Mỹ vào năm 2024, mặc dù số lượng độc giả tương đối ít nhưng lại nhận được sự quan tâm rộng rãi. Truyền thông quốc tế thậm chí còn ca ngợi cuốn sách là “một ví dụ độc đáo để kể câu chuyện về Đài Loan cho thế giới”.

Tác phẩm Taiwan Travelogue sử dụng hình thức “giả du ký” để kể về thời kỳ Nhật Bản cai trị Đài Loan năm 1938. Nhà văn Nhật Bản Aoyama Chizuko đã được mời đến Đài Loan du lịch trong 1 năm, và dưới sự hỗ trợ của phiên dịch người Đài Loan đã mở ra chuyến lữ hành đường sắt và ẩm thực xuyên qua toàn bộ hòn đảo này. Sau khi xuất bản bản tiếng Anh vào năm 2024, tác phẩm liên tục giành được nhiều giải thưởng như giải hạng mục sách văn học dịch của Giải thưởng Sách Quốc gia Mỹ (National Book Awards) - một giải thưởng quan trọng trong giới văn chương nước Mỹ, và Giải thưởng Sách Baifang Schell (Baifang Schell Book Prize) do Hiệp hội châu Á trao tặng. Việc giành được giải thưởng lần này không chỉ là một dấu mốc quan trọng trong diễn đàn văn học của Đài Loan mà là cơ hội để thế giới một lần nữa được chứng kiến ​​nguồn năng lượng dồi dào của nền văn hóa đa dạng và sức sáng tạo văn học của Đài Loan.

Thu Trang