Mời các bạn cùng tìm hiểu về câu chuyện/ điển cố thú vị đằng sau câu thành ngữ trong bài học hôm nay:

一目了然: Chỉ cần nhìn một lần là hiểu rõ hoàn toàn. Chỉ liếc qua một cái là mọi thứ đều rõ ràng. Nhìn một cái là hiểu ngay.

「一目了然」 ban đầu được viết là 「一目瞭然」. Chu Hy (朱熹) là một nhà Nho lỗi lạc thời nhà Tống. Ông biên soạn và trước tác rất nhiều sách. Đặc biệt, phần chú giải của ông về Tứ Thư đã được các triều Minh và Thanh xem là tài liệu chuẩn cho các kỳ thi khoa cử.

《朱子語類》 không phải do chính Chu Hy tự viết mà là tập hợp các cuộc đối thoại giữa ông và học trò, gồm 140 quyển, chia thành 26 mục. Trong chương Chiến Quốc Hán Đường Chu Tử 〈戰國漢唐諸子〉, sách ghi lại quan điểm của Chu Hy về một số nhà tư tưởng và tác phẩm triết học quan trọng. Trong đó có nhắc đến Văn Trung Tử (文中子) - một đại Nho thời nhà Tùy. Các học giả cùng thời với Chu Hy phần lớn chê nhiều hơn khen Văn Trung Tử, nhưng Chu Hy lại nói: “Tuy ông ấy có những điểm chưa tốt, nhưng cũng nhất định có những điểm đáng khen”.

Theo Chu Hy, điểm đáng khen của Văn Trung Tử là “Chí hướng không hề tầm thường” (其志不卑); còn điểm chưa tốt là ông không noi theo tư tưởng của các bậc minh quân thời Nhị Đế, Tam Vương, mà lại muốn học theo thời Lưỡng Hán.

Tuy nhiên, Chu Hy cũng cho rằng, nếu có thể hiểu một cách thấu đáo tư tưởng của Văn Trung Tử, thì việc đánh giá những học thuyết của ông ấy sẽ giống như đứng từ trên cao nhìn xuống, chỉ cần liếc nhìn một cái là thấy rõ mọi thứ. 

Về sau, thành ngữ 一目了然 được hình thành từ đây, dùng để chỉ chỉ cần nhìn một lần là hiểu rõ hoàn toàn, mọi thứ đều rõ ràng minh bạch.